Ο οδικός χάρτης Ρωσίας-Ιράν (2026-2028): Σχέδιο για την υλοποίηση της στρατηγικής συνεργασίας

Στις 17 Δεκέμβριο του 2025, οι υπουργοί Εξωτερικών της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν και της Ρωσικής Ομοσπονδίας, Αμπάς Αραγτσί και ο Σεργκέι Λαβρόφ, υπέγραψαν τριετές σχέδιο συνεργασίας, το οποίο αποτελεί σημαντικό βήμα προς την εμβάθυνση του διμερούς συντονισμού σε διπλωματικό, οικονομικό και στρατιωτικό επίπεδο. Το σχέδιο συνεργασίας βασίζεται στη συμφωνία Συνολικής Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης (Comprehensive Strategic Partnership Treaty) που υπογράφηκε στις 17 Ιανουαρίου του 2025 και τέθηκε σε ισχύ τον Οκτώβριο του ιδίου έτους.

Η υπογραφή έλαβε χώρα στη ρωσική πρωτεύουσα κατά την επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών του Ιράν, η οποία περιελάμβανε επίσης συναντήσεις υψηλού επιπέδου με ρώσους αξιωματούχους από διάφορα Υπουργεία. Σε αντίθεση με το ευρύ πλαίσιο της εικοσαετούς συμφωνίας, ο οδικός χάρτης έχει μεσοπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα (2026-2028) και δίνει έμφαση σε μηχανισμούς διαβούλευσης, πλατφόρμες συντονισμού και τομείς προτεραιότητας συνεργασίας. Κατά αυτό τον τρόπο λειτουργεί ουσιαστικά ως τριετές σχέδιο δράσης για την εφαρμογή των ρητρών της συμφωνίας.

Ο χάρτης πορείας καθορίζει επίσημα τη συνεργασία για την περίοδο 2026-2028. Έχει σχεδιαστεί για να καταστήσει απτές και δομημένες τις υψηλού επιπέδου δεσμεύσεις της μακροπρόθεσμης συμφωνίας και να αποτελέσει οδηγό για την τεχνική πλαισίωση της συνεργασίας μεταξύ των Υπουργείων Εξωτερικών και των αρμόδιων οργανισμών των δύο κρατών. Καθορίζει τους τομείς προτεραιότητας για αλληλεπίδραση, τακτικές διαβουλεύσεις και τη συστηματική προώθηση συμφωνημένων έργων στον πολιτικό διάλογο, την οικονομική συνεργασία και την περιφερειακή διπλωματία.

Αν και το πλήρες κείμενο του οδικού χάρτη δεν έχει δημοσιευθεί, οι επίσημες δηλώσεις και η κάλυψη από τα ΜΜΕ επισημαίνουν διάφορα ζητήματα στρατηγικής σημασίας. Τονίζεται η ύπαρξη τακτικών διαβουλεύσεων μεταξύ των δύο Υπουργείων Εξωτερικών ούτως ώστε να υπάρχει συνεχής διάλογος και ευθυγράμμιση στρατηγικών σε πολιτικά, οικονομικά και περιφερειακά θέματα. Επιπροσθέτως, δίνεται έμφαση στις κοινές θέσεις σε διεθνή φόρα, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας στο πλαίσιο πολυμερών θεσμών όπως ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης (Ο.Σ.Σ.), τα BRICS και η Ευρασιατική Οικονομική Ένωση (Ε.Ο.Ε.), καθώς και στις συντονισμένες αντιδράσεις σε μονομερή δυτικά μέτρα.

Ιρανοί αξιωματούχοι αναφέρθηκαν σε σημαντικές αναπτυξιακές πρωτοβουλίες της συνεργασίας, ιδίως σε υποδομές συνδεσιμότητας, όπως η επιτάχυνση του Διεθνούς Διαδρόμου Μεταφορών Βορρά-Νότου (International North-South Transport Corridor), ο οποίος θα συνδέει τις ρωσικές αγορές με τον Περσικό Κόλπο μέσω του Ιράν. Οι δηλώσεις που σχετίζονται με τον οδικό χάρτη υπογραμμίζουν επίσης τις προθέσεις για την ενίσχυση του εμπορίου, των επενδύσεων και της λειτουργικής ολοκλήρωσης συμπεριλαμβανομένων των χρηματοοικονομικών μηχανισμών για την παράκαμψη των εξωτερικών οικονομικών πιέσεων.

Μπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι ο οδικός χάρτης λειτουργεί ως μέσον επίτευξης των στόχων της συμφωνίας Συνολικής Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης στα πλαίσια της διμερούς συνεργασίας τα επόμενα τρία χρόνια. Η σημασία του δεν έγκειται μόνο στις διοικητικές δομές που θεσπίζει, αλλά και στην αξία του για τη στρατηγική ευθυγράμμιση Ιράν-Ρωσίας σε μια μεταβαλλόμενη παγκόσμια τάξη.

Η επιλογή της Μόσχας ως τόπου υπογραφής του οδικού χάρτη υπογραμμίζει τον ρόλο της Ρωσίας ως προνομιακού εταίρου στη διευκόλυνση του διπλωματικού συντονισμού. Από την άλλη ο χρόνος κατά τον οποίου υπογράφθηκε αυτό το τριετές σχέδιο συνεργασίας, στο τέλος ενός έτους έντονων γεωπολιτικών αναταραχών στη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη, αντικατοπτρίζει την επιθυμία και των δύο χωρών να εδραιώσουν τη συνεργασία τους σε ένα όλο και πιο αμφισβητούμενο παγκόσμιο περιβάλλον.

Σε γεωπολιτικό επίπεδο, η συμφωνία και ο οδικός χάρτης αποτυπώνουν την σύμπλευση των δύο χωρών ως προς την ανάγκη συντονισμένης αντιμετώπισης των μονομερών δυτικών κυρώσεων και των πρακτικών πολιτικού και οικονομικού εξαναγκασμού, μέσω της ενίσχυσης των θεσμικών μηχανισμών συνεργασίας τους με σκοπό τον μετριασμό των συνεπειών τους. Ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αραγτσί έχει ρητά χαρακτηρίσει τη συνεργασία ως μέρος μιας κοινής προσπάθειας για την αντίσταση στις «παράνομες κυρώσεις» της Δύσης και την προώθηση εναλλακτικών λύσεων στις δυτικοκεντρικές δομές της παγκόσμιας διακυβέρνησης.

Επιπλέον, με τη δημιουργία μηχανισμών συντονισμού και συνεργασίας, ο οδικός χάρτης ενισχύει την ικανότητα των δύο κρατών να συντονίζουν την εξωτερική πολιτική, την οικονομική στρατηγική και την περιφερειακή επιρροή τους, ιδίως στον Καύκασο, στη Μέση Ανατολή και την ευρύτερη Ευρασία. Η υποστήριξη της Ρωσίας στις θέσεις του Ιράν σε διεθνή φόρα αντικατοπτρίζει αυτή την κοινή γεωπολιτική προοπτική.

Συνοψίζοντας, ο τριετής χάρτης πορείας αναβάθμισε τις διμερείς σχέσεις Ρωσίας και Ιράν σε μια δομημένη στρατηγική εταιρική σχέση συνεργασίας. Αντιπροσωπεύει μια προσπάθεια για την υλοποίηση στρατηγικών δεσμεύσεων και την αναβάθμιση των διμερών σχέσεων σε μια στενότερη συνεργασία. Βασισμένος στο πλαίσιο της συμφωνίας Συνολικής Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης που συμφωνήθηκε τον Ιανουάριο του 2025, ο οδικός χάρτης προσδίδει ουσιαστική και εφαρμόσιμη διάσταση στον διπλωματικό, οικονομικό και περιφερειακό συντονισμό και σηματοδοτεί μια νέα φάση στην ρωσο-ιρανική εταιρική σχέση που διαμορφώνεται από κοινές γεωπολιτικές προκλήσεις και φιλοδοξίες σε μια εποχή εντεινόμενου παγκόσμιου ανταγωνισμού.

Αντώνης Δρέττας

Τελειόφοιτος Φοιτητής του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς.

Μέλος της Ομάδας Έρευνας Καυκάσου του Εργαστηρίου Τουρκικών και Ευρασιατικών Μελετών.

Ενδεικτικές πηγές

Η Καθημερινή, “Στη Μόσχα ο Ιρανός ΥΠΕΞ: Πιο κοντά Ρωσία και Τεχεράνη”, 17 Δεκεμβρίου 2025, τελευταία πρόσβαση: 6/1/2026,  https://www.kathimerini.gr/world/563980540/sti-moscha-o-iranos-ypex-pio-konta-rosia-kai-techerani/

BBC Monitoring, “Briefing: Iran says Tehran, Moscow united against Western ‘coercion’ ”, 17 Δεκεμβρίου 2025, τελευταία πρόσβαση: 6/1/2026,  https://monitoring.bbc.co.uk/product/b00053uw

Government of the Islamic Republic of Iran, “Iran and Russia Advance Strategic Partnership During Moscow Visit”, 21 Δεκεμβρίου 2025, τελευταία πρόσβαση: 6/1/2026,  https://irangov.ir/detail/474904

Hojat Ansari Mona, “Iran-Russia cooperation enters ‘new phase’ with 3-year roadmap”, Tehran Times, 17 Δεκεμβρίου 2025, τελευταία πρόσβαση: 6/1/2026, https://www.tehrantimes.com/news/521788/Iran-Russia-cooperation-enters-new-phase-with-3-year-roadmap

Homayoun Barkhor, “Iran and Russia Sign 3-Year Cooperation Roadmap to Solidify Strategic Ties”, ISNA, 17 Δεκεμβρίου 2025, τελευταία πρόσβαση: 6/1/2026,   https://en.isna.ir/news/1404092617757/Iran-and-Russia-Sign-3-Year-Cooperation-Roadmap-to-Solidify-Strategic

Iran Front Page, “Iran, Russia agree on three-year roadmap to expand cooperation”, 17 Δεκεμβρίου 2025, τελευταία πρόσβαση: 6/1/2026, https://ifpnews.com/iran-russia-agree-on-three-year-roadmap-to-expand-cooperation/

PressTV, “Iran says Russia partnership has entered new phase with 3-year cooperation roadmap”, 17 Δεκεμβρίου 2025, τελευταία πρόσβαση: 6/1/2026,  https://www.presstv.ir/Detail/2025/12/17/760791/Iran-FM-says-Russia-partnership-enters-new-phase-with-3-year-coop-roadmap?ht-comment-id=30526131

Teslova Elena, “Russian, Iranian foreign ministers discuss Palestine, nuclear issue in Moscow”, Anadolu Ajansı, 17 Δεκεμβρίου 2025, τελευταία πρόσβαση: 6/1/2026,  https://www.aa.com.tr/en/middle-east/russian-iranian-foreign-ministers-discuss-palestine-nuclear-issue-in-moscow/3773816

The Ministry of Foreign Affairs of the Russian Federation, “Press release on Foreign Minister Sergey Lavrov’s talks with Foreign Minister of the Islamic Republic of Iran Abbas Araghchi”, 18 Δεκεμβρίου 2025, τελευταία πρόσβαση: 6/1/2026, https://www.mid.ru/en/foreign_policy/news/2066596/