H Σύνοδος Κορυφής Ισραήλ – Ελλάδας – Κύπρου

Η 10η Τριμερής Σύνοδος Κορυφής

Την 22α Δεκεμβρίου 2025 πραγματοποιήθηκε στην Ιερουσαλήμ η 10η Τριμερής Σύνοδος Κορυφής Ισραήλ – Ελλάδας – Κύπρου, σε επίπεδο Αρχηγών Κρατών και Κυβερνήσεων. Στη Σύνοδο συμμετείχαν ο Πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου, ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, οι οποίοι επανεπιβεβαίωσαν την δέσμευσή τους για τη συνέχιση της σύμπραξης μεταξύ των χωρών τους και δήλωσαν έτοιμοι να εμβαθύνουν περεταίρω την συνεργασία τους σε κρίσιμους τομείς κοινού ενδιαφέροντος. Ιδιαίτερη μνεία έγινε στον τομέα της ενέργειας, με τους ηγέτες να τονίζουν εκ νέου τη βούλησή τους για την προώθηση κοινών ενεργειακών έργων. Παράλληλα, υπογράμμισαν τη σημασία της περιφερειακής διασυνδεσιμότητας και της συνεργασίας για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και της στρατηγικής σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το πλαίσιο της Συνόδου

Η Σύνοδος Κορυφής αποτελεί έκφραση μιας παγιωμένης στρατηγικής σύμπραξης που έχει αναπτυχθεί στην Ανατολική Μεσόγειο τα τελευταία χρόνια ανάμεσα στις τρεις χώρες. Από το 2019, με τη δημιουργία του East Mediterranean Gas Forum (E.M.G.F.), κράτη της περιοχής επιδίωξαν να συντονίσουν την παραγωγή και προώθηση φυσικού αερίου, διαμορφώνοντας μηχανισμούς συνεργασίας που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως αντίβαρο στις τουρκικές διεκδικήσεις στην ελληνική και κυπριακή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (Α.Ο.Ζ.), καθώς και στον ευρύτερο τουρκικό αναθεωρητισμό στην Ανατολική Μεσόγειο. Παράλληλα, η συνάντηση εντάχθηκε στο πλαίσιο της προώθησης δύο πρωτοβουλιών ιδιαίτερης στρατηγικής βαρύτητας: αφενός, της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, η οποία ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια και τη διασύνδεση της Ανατολικής Μεσογείου με την Ευρώπη και, αφετέρου, του India – Middle East – Europe Economic Corridor (I.M.E.C.), του οικονομικού διαδρόμου που στοχεύει στη σύνδεση Ινδίας και Ευρώπης, συμβάλλοντας στη μείωση της ευρωπαϊκής οικονομικής εξάρτησης από την Κίνα και αναβαθμίζοντας τον γεωοικονομικό ρόλο της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ.

Οι στρατηγικές βλέψεις των τριών κρατών

Η αναβάθμιση της Τουρκίας σε περιφερειακή δύναμη στη Μέση Ανατολή έχει εγείρει έντονες ανησυχίες στο Ισραήλ, το οποίο αξιολογεί προσεκτικά τις συνέπειες αυτής της δυναμικής στο στρατηγικό και διπλωματικό του περιβάλλον. Στο πλαίσιο της αναθεωρητικής στρατηγικής της Άγκυρας για την απόκτηση περιφερειακής πρωτοκαθεδρίας, περιλαμβάνονται η αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων με την Αίγυπτο το 2023, η προσέγγιση με τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (H.A.E.), καθώς και η στρατιωτική παρέμβαση στη Συρία μέσω της υποστήριξης που παρείχε σε αντικαθεστωτικές δυνάμεις, όπως εκείνες υπό την ηγεσία του Αχμάντ αλ-Σάραα, ο οποίος ανέτρεψε το καθεστώς Αλ-Άσαντ στο τέλος του 2024. Παράλληλα, ο Πρόεδρος της Τουρκίας Ερντογάν διατηρεί στενές σχέσεις τόσο με τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (Η.Π.Α.) Ντόναλντ Τραμπ, όσο και με τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, με στόχο την περαιτέρω αύξηση των περιθωρίων των διπλωματικών ελιγμών της χώρας του. Σε αυτό το πλαίσιο, το Ισραήλ βλέπει τη συμμαχία με την Ελλάδα και την Κύπρο ως εργαλείο διπλής στόχευσης: πρώτον, για την εξισορρόπηση της τουρκικής επέκτασης στην Ανατολική Μεσόγειο και δεύτερον, για την αντιμετώπιση της διπλωματικής του απομόνωσης μετά τον πόλεμο στη Γάζα, ανοίγοντας παράλληλα νέες δυνατότητες συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.).

Η Ελλάδα και η Κύπρος στοχεύουν μέσα από την προσέγγιση με το Ισραήλ στην ανάπτυξη της αμυντικής τους συνεργασίας, η οποία αναμένεται να ενισχύσει την ασφάλειά τους, όπως αποτυπώνεται στο πρόγραμμα «Ασπίδα του Αχιλλέα», το πολυεπίπεδο αμυντικό σύστημα αξίας 3 δισ. ευρώ, που περιλαμβάνει ισραηλινά συστήματα όπως οι πύραυλοι LORA, SPYDER, BARAK και ενδεχομένως τα συστήματα PULS, με στόχο την ολοκληρωμένη θωράκιση του Αιγαίου και την ικανότητα ταχέων πληγμάτων σε μακρινή απόσταση. Μέσα από αυτή τη στρατηγική συνεργασία επιδιώκεται η δημιουργία ενός συστήματος αλληλοϋποστήριξης στην Ανατολική Μεσόγειο, με στόχο την υπεράσπιση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και συμφερόντων στην περιοχή.

Οι αντιδράσεις της Τουρκίας

H σύγκλιση των τριών κρατών γίνεται αντιληπτή από την Άγκυρα ως προσπάθεια αποκοπής της Τουρκίας από τα ενεργειακά κοιτάσματα της Ανατολικής Μεσογείου και περιορισμού της περιφερειακής επιρροής της. Τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης αντέδρασαν αρνητικά στην Σύνοδο Κορυφής, χαρακτηρίζοντας τη συνάντηση Μητσοτάκη, Νετανιάχου και Χριστοδουλίδη ως «άξονα του κακού» και ως μια συμμαχία που βάλει κατά των συμφερόντων της Τουρκίας. Μετά τη συνάντηση, καταγράφηκαν νέες παραβιάσεις του ελληνικού εναερίου χώρου από τουρκικά στρατιωτικά αεροσκάφη, ενώ ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας της Τουρκίας, Γιασάρ Γκιουλέρ, δήλωσε ότι «καμία προσπάθεια αποκλεισμού της χώρας μας ή παραβίασης των νόμιμων δικαιωμάτων μας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο δεν θα ευοδωθεί».

Το μέλλον της συνεργασίας

Ο κλοιός έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο αναμένεται να συνεχιστεί και στο άμεσο μέλλον. Η πρόκληση για την ελληνική πλευρά είναι διττή: αφενός, θα πρέπει να συμφωνήσει με την Κύπρο και το Ισραήλ τους όρους της μελλοντικής τους στρατιωτικής συνεργασίας. Αφετέρου, θα απαιτηθεί η προετοιμασία τόσο του πολιτικού διαλόγου όσο και της λεγόμενης θετικής ατζέντας με την Τουρκία, στο πλαίσιο του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, το οποίο από το 2024 αναβάλλεται διαρκώς. Ανοιχτό παραμένει, επίσης, το ερώτημα πώς οι σχέσεις Ελλάδας και Κύπρου με την Αίγυπτο, καθώς και η σχέση Αιγύπτου – Τουρκίας, θα επηρεάσουν τη συνεργασία με το Ισραήλ. Υπενθυμίζεται ότι στις αρχές του νέου έτους, αναμένεται η επίσκεψη του Προέδρου Ερντογάν στην Αίγυπτο ως επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Στρατηγικής Συνεργασίας, όπου θα συζητηθεί η ανασυγκρότηση της Γάζας και η ενίσχυση των περιφερειακών σχέσεων. Όσον αφορά τη Συρία, είναι σαφές ότι η τριμερής συμμαχία θα δυσκολευτεί να περιορίσει την επιρροή της Τουρκίας, η οποία παραμένει καθοριστικός παράγοντας στις πολιτικές και στρατηγικές αποφάσεις του Αχμάντ αλ-Σάραα. Τέλος, σημαντικός θα είναι και ο ρόλος των Η.Π.Α. στην εξέλιξη των σχέσεων Ισραήλ – Τουρκίας. Τον περασμένο Απρίλιο, ο Πρόεδρος Τραμπ ανέφερε στον Ισραηλινό Πρωθυπουργό: «Νομίζω ότι μπορούμε να λύσουμε οποιοδήποτε πρόβλημα έχετε με την Τουρκία, αρκεί να είναι λογικό. Πρέπει κι εσείς να είστε λογικοί.» Την ίδια στιγμή, ο πρέσβης των Η.Π.Α. στην Τουρκία, Τομ Μπαράκ, έχει προτρέψει το Ισραήλ να συνεργαστεί με την τουρκική κυβέρνηση στην Συρία και να επιτρέψει την συμμετοχή τουρκικών ειρηνευτικών στρατευμάτων στην Γάζα. Παραμένει αβέβαιο κατά πόσο οι Η.Π.Α. θα καταφέρουν να υπερκεράσουν τις επιφυλάξεις του Ισραηλινού Πρωθυπουργού και να φέρουν τις δύο χώρες στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Χαράλαμπος Μπαλασόπουλος

Απόφοιτος Φοιτητής του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς.

Μέλος της Ομάδας Έρευνας Τουρκίας του Εργαστηρίου Τουρκικών και Ευρασιατικών Μελετών.

  

Ενδεικτικές Πηγές

Το Βήμα, «Ολοκληρώθηκε η τριμερής Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, οι δηλώσεις των ηγετών», 22 Δεκεμβρίου 2025, τελευταία πρόσβαση: 29/12/2025, https://www.tovima.gr/2025/12/22/diplomatia/oloklirothike-i-trimeris-elladas-kyprou-israil-oi-diloseis-ton-igeton/

Φωτάκη Αλεξάνδρα, «Η τριμερής Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ ταράζει τα «ήρεμα νερά» στα ελληνοτουρκικά», In.gr, 23 Δεκεμβρίου 2025, τελευταία πρόσβαση: 29/12/2025, https://www.in.gr/2025/12/23/politics/diplomatia/trimeris-elladas-kyprou-israil-tarazei-ta-irema-nera-sta-ellinotourkika/

Χαλιώτης Γιαακώβ, «Η τριμερής Ισραήλ, Κύπρου και Ελλάδας ως «3+1»», Liberal.gr, 26 Δεκεμβρίου 2025, τελευταία πρόσβαση: 29/12/2025, https://www.liberal.gr/diethni-themata/i-trimeris-israil-kyproy-kai-elladas-os-31

Ayoub Amine, «Erdoğan’s ‘Blue Homeland’ and the Illegal Occupation of Libya», Middle East Forum Online, 19 Δεκεμβρίου 2025, τελευταία πρόσβαση: 29/12/2025, https://www.meforum.org/mef-online/erdogans-blue-homeland-and-the-illegal-occupation-of-libya/

Bar’el Zvi, «Israel’s Greece Cyprus axis can’t offset Turkey’s rising regional clout», Haaretz, 26 Δεκεμβρίου 2025, τελευταία πρόσβαση: 29/12/2025, https://www.haaretz.com/middle-east-news/2025-12-26/ty-article/.premium/israels-greece-cyprus-axis-cant-offset-turkeys-rising-regional-clout/0000019b-59a9-d02f-a7ff-d9fb0d0d0000

Caspit Ben, «Eyeing Turkey, Netanyahu boosts Greece, Cyprus ties ahead of US visit», Al Monitor, 26 Δεκεμβρίου 2025, τελευταία πρόσβαση: 29/12/2025, https://www.al-monitor.com/originals/2025/12/eyeing-turkey-netanyahu-boosts-greece-cyprus-ties-ahead-us-visit/

Levaton Stav, «Israel, Greece and Cyprus deepen military ties with new trilateral agreement», The Times of Israel, 28 Δεκεμβρίου 2025, τελευταία πρόσβαση: 29/12/2025, https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-greece-cyprus-deepen-military-ties-with-new-trilateral-agreement/

Office of the Prime Minister of the Hellenic Republic, «Joint Declaration – The 10th Trilateral Summit of Israel, Greece, and Cyprus», 22 Δεκεμβρίου 2025, τελευταία πρόσβαση: 29/12/2025, https://www.primeminister.gr/en/2025/12/22/37647

ProtoThema (English Edition), «Irritation in the Turkish media as well over the Trilateral: “The alliance of evil”», 23 Δεκεμβρίου 2025, τελευταία πρόσβαση: 29/12/2025, https://en.protothema.gr/2025/12/23/irritation-in-the-turkish-media-as-well-over-the-trilateral-the-alliance-of-evil/

Rozovsky Liza, «Greek and Cypriot leaders visit Israel to discuss regional cooperation with Netanyahu», Haaretz, 22 Δεκεμβρίου 2025, τελευταία πρόσβαση: 29/12/2025, https://www.haaretz.com/israel-news/2025-12-22/ty-article/.premium/greek-and-cypriot-leaders-visit-israel-to-discuss-regional-cooperation-with-netanyahu/0000019b-459e-dac2-a9bb-e7ff6fcf0000

Siddiqui Rameen, «A Mediterranean NATO in the Making: The Israel Greece Cyprus Axis», Modern Diplomacy, 29 Δεκεμβρίου 2025, τελευταία πρόσβαση: 29/12/2025, https://moderndiplomacy.eu/2025/12/29/a-mediterranean-nato-in-the-making-the-israel-greece-cyprus-axis/

Tzogopoulos N. George, «Israel, Greece and Cyprus: In Search of New Synergies», BESA Center, Perspectives, 29 Δεκεμβρίου 2025, τελευταία πρόσβαση: 29/12/2025, https://besacenter.org/israel-greece-and-cyprus-in-search-of-new-synergies/